Sport, rekreacja, zdrowie header image

Oznaczone tagiem ‘układ’

Nasz układ oddechowy

12Oddychanie jest bardzo ważnym procesem, bez którego człowiek nie potrafiłby funkcjonować. Jego istota polega na usuwaniu dwutlenku węgla a pozyskiwaniu tlenu. Główny mechanizm u człowieka zachodzi w płucach. U roślin natomiast, następuje przez aparaty szparkowe. Skrzela i skóra to narządy pozyskujące wentylacje u ryb. Pojemność płuc jest bardzo duża. Jest to niezbędne przy wdychaniu powietrza atmosferycznego. Każdy rodzaj organizmu żywego posiada odmienny barwnik oddechowy. Do danych barwników zaliczamy między innymi zieloną hemoerytrynę, niebieską hemocyjaninę czy czerwoną hemoglobinę. Wyróżniamy dwa rodzaje wymiany gazowej. Należy do niej oddychanie zewnętrzne i wewnętrzne. Wymiana zewnętrzna zachodzi pomiędzy środowiskiem otaczającym nas, natomiast wewnętrzna jest to wymiana między komórkami ciała a krwią organizmu. Innymi słowy jest to oddychanie komórkowe oraz wymiana gazowa. W bardzo istotny sposób powinniśmy dbać o prawidłowy rozwój tegoż układu. Nie możemy pozwolić do zaatakowania go przez różne choroby, które mogą być dla nas niebezpieczne.

Błona śluzowa nosa jest zbudowana z nabłonka migawkowego. Chroni on przez uszkodzeniem i urazem tkanek oraz wszelkiego rodzaju zarazkami. Występuje kilka rodzajów nabłonka. Najbardziej znany, nabłonek płaski wyściela powierzchnię ciała, jamę ustną oraz przełyk. Nabłonek gruczołowy współtworzy gruczoły wydzielnicza. Ślinianki charakteryzuje nabłonek sześcienny a spojówki i cewkę moczową- walcowaty. Pola węchowe także stanowią część błony śluzowej a bliżej- nabłonka migawkowego. Dzięki nim rejestrowane są zapachy. Nos nawilża powietrze, zapewniając idealne warunki płucom dostarczając do nich wilgotny tlen. Ponadto, dzięki wyrastającym małym włoskom obecne jest oczyszczanie. Polega na usuwaniu brudnych i szkodliwych cząstek materii, pyłu i kurzu. Ważny jest lizozym. Produkowany jest przez błonę śluzową nosa. Wyniszcza on bakterie. Ostatnią funkcją nosa tak samo ważną jest ogrzewanie. Termoregulację dają zatoki przynosowe. Czasami ludzie mają krzywe przegrody nosowe. Niestety, powinno się leczyć tego typu schorzenia. W niedalekiej przyszłości mogą przerodzić się w poważniejsze schorzenia typu: duszności, słaba wentylacja płuc i w związki z tym wysokie ciśnienie.

Grypa – groźna choroba sezonowa

Wyróżniamy trzy rodzaje wirusa grypy. Wirus typu A występuje u ludzi i zwierząt. Jest najbardziej niebezpieczny, ponieważ potrafi się bardzo prędko mutować, może także przenieść się ze zwierząt na ludzi. Wirus typu B występuje tylko u ludzi, a typ C występuje u ludzi i świń. Ten trzeci ma przebieg dosyć łagodny, może powodować lekkie zapalenie spojówek. Rezerwuarem wirusa grypy typu A jest najczęściej ptactwo. W latach 1918-1919 wirus ptasiej grypy typu H1N1 zwany grypa hiszpańska potrafił zabić prawie 20 milionów osób. Było to zaraz po pierwszej wojnie światowej. Ludzie przemieszczali się po całym kontynencie, osłabieni i niedożywieni roznosząc paskudnego wirusa. Wiadomo, że wirus ten bardzo prędko atakuje drogi oddechowe,a u osób ze słabą odpornością może doprowadzić nawet do śmierci, ponieważ potrafi się bardzo prędko rozprzestrzeniać w organizmie człowieka. Wirus ptasiej grypy mutował się przez lata i przybierał różne formy, tak aby przeciwciała ludzkie nie potrafiły go rozpoznać. W chwili obecnej występuje wirus ptasiej grypy o nazwie H5N1, ale jak widać nie dziesiątkuje już ludzi tak jak kiedyś, ponieważ mamy teraz dostęp do dobrych leków, które mają działanie wirusobójcze i podnoszące odporność systemu odpornościowego.

W dzisiejszych czasach praca jest dla nas priorytetem. To dzięki niej zapewniamy byt rodzinie i możemy sobie pozwalać na kupno różnych dóbr. Wiadomo, że aby zarabiać w miarę dobrze trzeba chodzić do pracy prawie na okrągło. Nie ma mowy o tym, żeby symulować chorobę i załatwiać zwolnienie lekarskie, tylko po to żeby poleżeć sobie w domu kilka dni w nogami do góry. Nawet jeśli na przykład dopadnie nas jesienią grypa, to musimy liczyć się z tym, że idąc na L-4, dostaniemy tylko 75 procent pensji za te dni, które nie było nas w pracy. A to może odbić się finansowo na budżecie całej rodziny. Może zabraknąć nam środków na przykład na spłatę raty za kredyt mieszkaniowy, czy też spłatę karty kredytowej, a to mogłoby zapędzić nas w niezłe tarapaty. Na szczęście postęp medycyny spowodował, że na rynku jest bardzo dużo preparatów, dzięki którym wcale nie będziemy musieli rezygnować z pracy. Przykładowo lek o nazwie Gripex likwiduje wszystkie objawy grypy takie jak : gorączka, kaszel, katar, łamanie w kościach, oraz inne nieprzyjemne objawy, które normalnie przykułyby nas do łóżka na co najmniej kilka dni. Bardzo pomocnicze są również przy objawach grypy żołądkowej preparaty typu Stoperan, dzięki którym nie musimy całego dnia spędzić w wc, lecz możemy normalnie pracować i cieszyć się życiem.

Dlaczego tak się dzieje, że jeden na dziesięciu ludzi praktycznie w ogóle nie choruje na grypę? Czyżby były za to odpowiedzialne nasze geny? Stwierdzono naukowo, że powstał nowy gatunek szczurów, które także są całkowicie odporne na wirusa grypy. Jak wiadomo wirus grypy żeby się rozprzestrzeniać w ciele nosiciela, potrzebuje białka. U szczurów tych wyizolowano gen, który po ataku wirusa, wysyłał im tak zwane sztuczne białko, robiąc je w balona. Przez co wirusy nie miały możliwości, żeby się kopiować i obumierały. Jeśliby szło ten gen przekazać ludziom, to być może moglibyśmy się raz na zawsze ustrzec przed chorobą grypy. A może w drodze ewolucji i człowiek zdobędzie takie geny, które uodpornią go nie tylko na grypę, ale też wiele innych poważnych chorób? W każdym razie drogę leki wirusobójcze zaczynają przestawać skutkować. Stwierdzono, że w niektórych regionach wirusy grypy uodporniły się już na niektóre rodzaje tych leków. Więc teraz miejmy tylko taką nadzieję, że nasz system odpornościowy da sobie radę z tymi groźnymi mutantami. W końcu po to został on stworzony, aby nas chronić przed nieproszonymi najeźdźcami.

Pozostałe cześci układu oddechowego

32Gardło jest miejscem skrzyżowania się dróg oddechowych z pokarmowymi. Wyróżniamy trzy części: gardło górne, dolne i środkowe. Nazywany jest narządem mowy. Jego zakończeniem jest krtań. Zbudowana jest z licznych chrząstek tarczowatych, mięśni, wiązadeł. Zalicza się do niej nasadę języka, nagłośnię, fałdy głosowe, przełyk, fałdy przedsionka, tchawicę, chrząstkę nalewkowatą oraz zachyłek gruszkowaty. Ochronę przed zakrztuszeniem, złym połknięciem spożytego pokarmu czy napoju zapewnia nam nagłośnia. Automatycznie w momencie przełykania zamyka się. Gdy pragnie sprawdzić się stan krtani należy wykonać specjalnie badanie. Jest to tak zwana laryngoskopia. Badanie to nie jest czymś przyjemnym. Niestety, wręcz odwrotnie. Dlatego też wykonywane jest w znieczuleniu ogólnym podczas głębokiego oddychania i wydawania różnych dźwięków. Poprzez gardło jesteśmy bardziej podatni na wszelkiego rodzaju choroby. To przez nie dostają się do naszego organizmu infekcje bakteryjne. Chrypka, pieczenie i ból gardła to oznaki początku przeziębienia.

Leżące kolejno nad sobą chrząstki półksiężycowate tworzą tchawicę. Są sztywne więc zapobiegają rozpadowi. Otacza je błona łącznotkankowa. Główną jej zaletą jest elastyczność. Oprócz tego obecne są mięśnie gładkie. Gdy mięśnie te kurczą się, narząd ten może zmienić własny przekrój. Zmienia także kierunek przemieszczania się. Podczas intensywnych ruchów głową unosi się ona ku górze. W części zewnętrznej znajduje się przydanka wraz z naczyniami krwionośnymi. Wewnątrz tchawica wyścielona jest nabłonkiem migawkowym. Okryty jest on śluzem. Funkcją nabłonka jest oczyszczanie dostającego się do organizmu powietrza. Niestety, nieodłącznym elementem w funkcjonowaniu układu oddechowego są również choroby związane z tchawicą. Może to być astma oskrzelowa. Przyczynami mogą być wszelkiego rodzaju alergie, w szczególności pokarmowe. Objawami są ataki duszności, kaszel, świszczący oddech. Niewykluczona jest wtedy rozedma płuc. Jest ona niebezpieczna, ponieważ może doprowadzić do upośledzenia układu krwionośnego.

To właśnie tchawica stanowi u końca rozgałęzienia, od których rozpoczynają się oskrzela. Uchodzą do płuc. Są to rurki wydalające i doprowadzające powietrze. Stanowią je pierścieniowate chrząstki. Zadania oskrzeli to główne funkcje występujące u większości narządów układu oddechowego. Należą do nich oczyszczanie, nawilżanie oraz ogrzewanie. U rozwidlenia znajdują się oskrzeliki. Zakończone są pęcherzykami płucnymi. Najgroźniejszym urazem a zarazem ciężką choroby płuc jest rak. Podstawową przyczyną jego rozwoju i powstania jest palenie tytoniu, nawet bierne. Powoduje ono nieżyty. Substancje kancerogenne, zmiany nowotworowe są szczególnie groźne. Do objawów raka płuc należą bóle w klatce sierściowej, suchy kaszel wraz z dusznościami, wysoka temperatura, osłabienie a także brak apetytu. Inną chorobą może być ostre zapalenie dróg oddechowych. Przyczynami są rozwijające się infekcje wirusowe, bakteryjne. Objawami są silne dreszcze, bóle w klatce piersiowej, suchy a z przebiegiem i rozwojem zapalenia mokry kaszel.

Płuca

62Największą część klatki piersiowej stanowią płuca. Otacza je opłucna czyli tak zwana błona surowicza, oddzielając narządy od siebie. Zmniejsza ona przede wszystkim tarcie. Do nich dociera krew tętnicza nie utleniona. Pojemność płuc jest ogromna. U młodych ludzi wynosi nawet do 6000 ml. Produkują także niektóre hormony. Największy a zarazem najsilniejszy mięsień to przepona. Jest ona najważniejszym mięśniem w procesie wdychania. Wyróżniamy dwa płuca: płuco prawe i lewe. Płuco prawe jest trójpłatowe, natomiast lewe- dwupłatowe. Niestety na trzeci płat w płucu lewym nie ma miejsca ze względu na zajętą przez serce powierzchnię. Najbardziej znaną chorobą jest gruźlica płuc. Główne jej przyczyny do zakażenie prątkami czy też przez spożycie zakażonego mleka od chorej krowy. Bardzo ciężkim skutkiem są krwotoki płucne. Ponadto obecne jest plucie krwią, mocny kaszel, z późniejszym etapem blada cera, osłabienie organizmu, kaszel oraz wysoka temperatura. Do innych chorób należą: pylica, zapalenie płuc czy obrzęki płuc.

Pęcherzyki płucne składają się z nabłonka pęcherzykowego, naczynia włosowatego oraz sieci naczyń włosowatych, oskrzelików, żyłki oraz tętniczki. Pomiędzy naczyniami krwionośnymi a pęcherzykami płucnymi zachodzi wymiana gazowa. Dostarczają potrzebny dla nas tlen a odprowadzają z krwi zbędny dwutlenek węgla. Ich kształt jest kulisty. Płuca posiadają nawet do 500 milionów pęcherzyków płucnych, przy czym ich całkowita powierzchnia wynosi prawie 90 metrów kwadratowych. Wokół znajdują się włókna białkowe, nadając sprężystość. Chorobą zapalną pęcherzyków jest alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych. Objawami są liczne szmery i trzeszczenia nad polami płucnymi, gorączka i dreszcze. Profilaktyka w tym przypadku jest bardzo prosta. Należy jedynie unikać kontaktu z konkretnym, chorobotwórczym alergenem a objawy same ustąpią w krótkim czasie. Choroby pęcherzyków płuc są ściśle związane z chorobami samych płuc. Gdy płuca są w miernym stanie, pogorszeniu automatycznie ulegają pęcherzyki płucne. Są one połączone między sobą.

Choroby układu wydalniczego

Ludzi chorych na cukrzyce nazywamy cukrzykami lub diabetykami. Cukrzyca objawia się podwyższonym poziomem glukozy we krwi, zmęczeniem i wzmożonym uczuciem pragnienia. Osoby nieleczące się na tą przypadłość stopniowo chudną i mogą nawet umrzeć. Nerki za wszelką cenę chcą pozbyć się nadmiaru glukozy z krwi wraz z mocznikiem, amoniakiem i kwasem mocznikowym. Dlatego następnym objawem jest obecność glukozy w moczu. Cukrzyca jest następstwem zaburzeń produkcji insuliny w trzustce. Tego skutkiem jest nieprzekształcanie przez wątrobę glukozy w glikogen. Choroba ta może wystąpić w każdym wieku. Cukrzyca nie może zostać wyleczona, ale istnieje możliwość jej kontrolowania w zależności od rodzaju schodzenia. Należy spożywać bardzo dokładnie dobraną dietę, która nie będzie powodowała wzrostu glukozy we krwi, przyjmować odpowiednie leki oraz insulinę stymulującą przekształcanie glukozy w glikogen. Insuliny nie można przyjmować doustnie, ponieważ jako białko zostałaby rozłożona przez enzymy trawienne. Natomiast jest wstrzykiwana pod skórę przez samych chorych. Bardzo praktyczne są przenośne dozowniki, które same dostarczają potrzebną ilość hormonu w zależności od zapotrzebowania organizmu. Przeprowadzane są także przeszczepy trzustki. Współcześnie chorzy na cukrzyce mogą żyć normalnie jak zdrowi ludzie.

Odmiedniczkowe zapalenie nerek to choroba, którą wywołują różnego rodzaju bakterie między innymi coli. Częściej chorują na to kobiety, co związane jest ze specyfika cewki moczowej. Często występuje u kobiet ciężarnych, ponieważ mocz w ich pęcherzach jest dłużej przetrzymywany, a to powoduje powstawanie zakażenia. Istniej również odmiana tej choroby dotycząca nerek. Polega ona na zapaleniu miąższu nerki. Charakteryzuje się przewlekłymi bólami oraz zakażeniem dróg moczowych. Tego typu chorobami zajmują się nefrolodzy i urolodzy. Natomiast częściej występującym schorzeniem u mężczyzn jest kamica nerkowa. Zastój moczu w pęcherzu jest bezpośrednią przyczyną powstawania kamieni w przewodach moczowych. Kamienie powstają na skutek krystalizacji cząsteczek moczu. Tamują one wypływ moczu i zatykają drogi wydalnicze. Leczenie często jest zbędne, ponieważ bardzo często usuwają się samoistnie. Ponadto należy przyjmować wiele płynów i leki przeciwbólowe. Częstym schorzeniem jest również rak nerki, najczęściej tylko jednej. Choroba ta nie daje znacznych objawów. Chorzy odczuwają bóle i gorączkę oraz oddają krew wraz z moczem. Niezwłoczna wtedy jest konsultacja z urologiem i tomografia, umożliwiająca szybkie wykrycie oraz pomyślne leczenie. Najczęściej usuwa się zmienioną część organu lub stosuje chemioterapię.