Sport, rekreacja, zdrowie header image

Oznaczone tagiem ‘hormon’

Choroby cywilizacyjne

Od dawna wiadomo, że zmiany, jakie człowiek wywołuje w środowisku poprzez swoją działalność mają wpływ między innymi na naszą odporność. Znaczny wzrost ilości zanieczyszczeń, bardzo wyraźne zmniejszenie terenów zielonych oraz zmiany stylu życia stają się w dwudziestym pierwszym wieku coraz bardziej dokuczliwe. W wielu przypadkach powodują jedynie uczucie dyskomfortu, jednak z nieustannym rozwojem cywilizacyjnym nierozerwalnie wiążą się też niektóre groźne choroby. Ponieważ częstotliwość ich występowania zależy bardzo wyraźnie od nasilenia antropopresji, czyli działalności człowieka, nazwano je chorobami cywilizacyjnymi. Inną funkcjonującą nazwą jest określenie „choroby dwudziestego pierwszego wieku”. Nie jest to grupa wyodrębniona medycznie, ponieważ należą do niej różnorakie schorzenia, między innymi wady wzroku, schorzenia układu oddechowego, AIDS, bóle pleców, nadciśnienie, otyłość czy reumatyzm. Ważnym zespołem schorzeń są także wszelkiego typu uzależnienia, niezależnie od ich natury. Ponieważ tempo rozwoju nie ogranicza się to można przypuszczać, ze najsilniejsza fala wszystkich tych chorób nadejdzie dopiero w przyszłości.

Od lat toczy się burzliwa dyskusja na temat podłoża cukrzycy. Choć obecnie istnieje równolegle kilka hipotez w tej kwestii, większość lekarzy przychyla się do poglądu mówiącego, że cukrzyca jest chorobą mogącą się wykształcać pod wpływem różnych czynników. Jednym z nich może być podłoże genetyczne, jednak nie odkryto pojedynczego genu ani ich zestawów, których posiadanie byłoby równoznaczne z zachorowaniem na cukrzycę. Dlatego też uważa się, że geny mogą jedynie zwiększać ryzyko zachorowania, ale bezpośrednią przyczyną większości przypadków cukrzycy jest niezdrowa dieta i zły tryb życia, co może prowadzić do zaburzeń metabolicznych. W przypadku cukrzycy zaburzenia te mogą dotyczyć syntezy lub funkcjonowania jednego z hormonów trzustkowych, insuliny, odpowiedzialnej za przemianę nadmiaru cukrów w substancję zapasową. Oczywiście mechanizm działanie jest bardzo skomplikowany, podobnie również jak sama fizjologia cukrzycy, która wiąże się często również z innymi dolegliwościami i chorobami. Obecnie wzrasta skuteczność łagodzenia objawów cukrzycy, głównie dzięki zastosowaniu inżynierii genetycznej i nanotechnologii, stąd też można mieć nadzieję, że choć pozostanie poważną, to cukrzyca przestanie być aż tak niesłychanie uciążliwa.

Najczęściej występujące choroby cywilizacyjne

Na budowę naczyń wieńcowych, czyli odżywiających mięsień sercowy, ma wpływ bardzo wiele czynników. Oczywiście tym najbardziej pierwotnym jest odpowiedni zestaw genetyczny, który kształtuje naczynia, leży u podstawy schematu ich budowy i odpowiada za zapewnienie prawidłowego funkcjonowania. Niemniej jednak poza predyspozycjami genetycznymi istnieje cała masa innych czynników, które mogą modyfikować anatomię i fizjologię naczyń wieńcowych. Przede wszystkim zaleganie w nich złogów tak zwanego „złego cholesterolu”- LDL- może być przyczyną zwężania światła. Hormon stresu, nazywany przez endokrynologów kortyzolem, również wpływa na średnicę naczyń, więc jego długotrwałe działanie może prowadzić do wystąpienia w nich patologicznych zmian strukturalno- fizjologicznych. O ile powyższe czynniki są w pewnym stopniu podlegającymi kontroli to na wiek wpływu nie mamy, a również ten czynnik znacząco modyfikuje ryzyko wystąpienia zawału mięśnia sercowego. Również cukrzyca oraz niektóre choroby układu krwionośnego mogą sprzyjać wystąpieniu zawału. Prawdopodobnie istnieje także cały szereg czynników, które dziś jeszcze nie są medycynie znane, być może zresztą nigdy nie zostaną odkryte, ale ich znaczenie raczej nie będzie kardynalne.

Większość ludzi zna wyłącznie jedną chorobę reumatyczną- reumatoidalne zapalenie stawów, zwane w skrócie RZS. Jest to najpowszechniejsza choroba reumatyczna objawiająca się silnie bolesnymi deformacjami stawów i trzystawowych fragmentów kości. Bynajmniej jednak nie jest to jedyna choroba reumatyczna, choć objawy są charakterystyczne dla całej grupy. Różne natomiast mogą być przyczyny wystąpienia zmian degeneracyjnych stawów. Jedną z najbardziej bagatelizowanych jest poranne wyłamywanie palców do usłyszenia trzasku. Podczas wykonywania takiej czynności dochodzi do powstawania mikroskopijnych uszkodzeń torebki stawowej oraz główek kości tworzących staw, które, nie mając odpowiednio dużo czasu, aby właściwie się zrosną, podlegać mogą bliznowaceniu. W miejscach blizn komórki mogą dzielić się w nienaturalny sposób, co naukowo określa się mianem hiperplazji. Konsekwencją tego jest powstawanie zmienionej tkanki, która nie jest w stanie prawidłowo pełnić swojej funkcji. Jeśli jeszcze an to nałożyć złą gospodarkę mineralną, powiązaną ze złą dietą, to będą to główne przyczyny powstawania różnego rodzaju bolesnych chorób reumatycznych.

Jedna z najdziwniejszych chorób cywilizacyjnych. Z jednej strony dosyć dobrze poznana, będąca szablonowym przykładem we wszelkiego typu podręcznikach, z drugiej jednak strony często bagatelizowana, błędnie diagnozowana i, co najgorsze, często nieleczona odpowiednio szybko. Tymczasem w dziesięciu procentach nieleczonych przypadków prowadzi do śmierci, zawsze natomiast do katastrofalnego wyniszczenia organizmu. Jest to choroba zarówno fizyczna, ponieważ wiąże się z zaburzeniami hormonalnymi, wadami fizjologicznymi, zmianami anatomicznymi i nie tylko, ale też psychiczna, ponieważ takie właśnie często ma podłoże i to właśnie psychicznie jest warunkowana odmowa przyjęcia pokarmów. Nie do końca słuszne jest przekonanie o tym, ze przyczyną anoreksji mogą być wyidealizowane kanony urody lansowane przez niskiego poziomu stacje telewizyjne. Częściej przyczyną jadłowstrętu psychicznego jest brak akceptacji ze strony otoczenia lub wada ustrojowa, polegająca na nadprodukcji serotoniny powodującej również występowanie stanów lękowych. Leczenie anoreksji jest bardzo trudne, długotrwałe i nie zawsze przynosi pożądane efekty, w związku z czym jest to bardzo groźna choroba.